Etiket: boy kısalığı

Önceki Haberler

10 soruda erken ergenlik

Erken ergenliğin tanımı nedir?
Erkeklerde 9, kızlarda 8 yaşından önce ergenlik bulgularının başlamasına erken ergenlik olarak tanımlanır. Kızlarda daha sık karşılaşılan bir durumdur. Kızlarda 7-8 yaş gri bölge olarak adlandırılır ve bu yaş aralığındaki ergenliğin patolojik kabul edilmesi için hızlı ilerleme göstermesi ve yetişkin boyunda ciddi kayıp görülmesi gereklidir. Bu nedenle olgular en az 6 ay izlenmelidir.

Erkek ve kızlarda ergenliğin ilk bulguları nelerdir?
Kızlarda ergenlik sıklıkla meme tomurcuklanması ile başlar. Tomurcuklanma tek taraflı olabildiği gibi iki taraflı da başlayabilir. Bazen gözle rahat gözlenmeyebilir ve ele meme dokusuna dokunulduğunda bir şişkinlik hissedilirErkeklerde ilk bulgu testislerin büyümesidir, testislerin 4 ml olması erkeklerde ergenliğin habercisidir. Her iki cinste de büyümenin hızlanması ve davranış değişiklikleri de sıklıkla beraber gözlenir.

Kızlarda memeleri büyüyen her çocuk ergenliğe girmiş kabul edilebilir mi?
Kızlarda her meme gelişimi erken ergenlik anlamına gelmez, ama mutlaka tetkik edilmelidir. Genelde 2 yaşından önce olmakla birlikte bazen daha büyük yaşlarda da erken ergenlik olmadan değişik nedenlerle (mevsimsel olmayan yiyecekler, östrojene hassasiyet vb) veya herhangi bir neden bulunmadan memelerde büyüme söz konusu olabilir. Fizik muayene, hormonlar ve kemik yaşı normalse bu olgular takip edilmelidir. Takipte erken ergenliğe geçiş yoksa bu durumun çocuklara bir zararı yoktur.

Meme gelişimi olmadan genital bölge ve koltuk altında kıllanma olması da erken ergenliği gösterir mi?
Kızlarda genital ve koltuk altı kıllanması böbrek üstü bezi hormonlarının artışı ile olmakta ve genelde meme gelişiminden sonra başlamaktadır. 8 yaşından önce veya meme gelişimi başlamadan genital ve koltuk altı kıllanması başlayan çocukların özellikle böbreküstü bezi hastalıkları açısından mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanına başvurmaları gerekir.

Gerçek ve yalancı ergenlik tabirleri neyi ifade eder?
Gerçek ergenlik normalde ergenlik döneminde hipotalamus ve hipofiz bezindeki hormonların salınımının artması ve bu hormonların erkeklerde ve kızlarda yumurtaları uyararak seks hormonları artışına neden olması ile oluşan durumdur. Yani normalde olan fizyolojik bir olayın erken yaşlarda meydana gelmesidir. Yalancı ergenlik ise bu normal aktivasyon olmadan değişik nedenlerle seks hormonlarındaki artış nedeniyle görülen durumdur. Çocuklarda en sık gerçek ergenlik görülür.

Erken ergenliğin nedenleri nelerdir?
Kızlarda görülen gerçek erken ergenlik olgularında sıklıkla bir neden bulunamamaktadır. Erkeklerde daha nadir görülmesine rağmen, beyin tümörleri gibi patolojik nedenler daha sıktır. Yalancı erken ergenlik ise çok değişik hastalıklar ve çevresel faktörlere bağlı gelişebilmektedir.

Erken ergenliğe girmenin çocuklarda ne gibi sakıncaları vardır?
Ergenliğe girişle beraber olan kızlarda östrojen, erkeklerde testosteron artışı kemikteki büyüme kıkırdaklarının hızla kemikleşmesine ve başta büyüme hızlansa da daha sonra büyümenin durması ile boy kısalığına neden olmaktadır. Ayrıca psikolojik bozukluklara yol açabilir. Altta yatan patolojik durumlar varsa bunlar çocuğa zarar verebilir.

Erken ergenliğin tedavisi var mıdır? Tedavi varsa yan etkisi var mıdır?
Erken ergenlik salınımı artan hormonları baskılayan ilaçlarla durdurulabilmektedir. Çocuk endokrinoloji merkezlerinde bu tedaviler uygulanmaktadır. Normal ergenlik yaşında tedavi sonlandırıldıktan sonra 6 ay içinde ergenlik yeniden başlamaktadır. Tedavinin bazı olgularda görülen kilo artışı dışında belirgin yan etkisi saptanmamıştır.

Adet gördükten sonra kızlarda boy uzamaz deniyor, normal adet görme zamanı nedir ve daha fazla boy uzaması için adet geciktirilebilir mi?
Adet gördükten sonra kızlarda ortalama 5-6 cm daha boy uzamaması olur. Ancak bu değerler kişiden kişiye değişiklik gösteri ve daha az veya fazla boy uzaması da söz konusu olabilir. Normalde 10 yaşından sonra adet görmek normal olarak kabul edilmektedir, Türkiye için ortalama 12-12,5 yaştır.Normal zamanında başlayan ergenliğin ve adetlerin durdurulması ve geciktirilmesinin daha fazla boy kazanımına neden olduğuna dair yeterli bilimsel veri yoktur. Bu nedenle doğru bir yaklaşım değildir. Tedaviler sadece patolojik durumlar için geçerlidir. Kaldı ki çocuklarda erişkin boy genetik ve çevresel birçok faktörün etkisi altında oluşmaktadır. Ayrıca normal fizyolojik bir olayı baskılamanın ileride ne gibi zararlar verebileceğini kestirmek güçtür.

Çocuğumda erken ergenlikten şüphelenirsem nereye başvurmam gerekir?
Çocuğunuzu mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanına muayene ettirmelisiniz

Prof. Dr. Bumin N DÜNDAR

BOY KISALIĞI İLE İLGİLİ MERAK EDİLENLER

Normal büyüme nedir ve nasıl takip edilir?
Normal büyüme çocuğun yaşına ve cinsine uygun büyüme eğrisindeki ağırlık ve boy değerlerinde büyüme göstermesidir. Her toplumun büyüme standartları farklıdır ve büyüme o topluma özel normal büyüme grafikleri ile değerlendirilir. Her çocuğun belli aralıklarla boy ve kilosunu uygun yöntemlerle ölçümü ve takibi son derece önemlidir
Çocuklar yılda kaç cm uzarlar? Boyları tahmin edilebilir mi?
İlk 2 yaş büyümenin en hızlı olduğu dönemdir. 1 yaşında bir çocuk, doğum boyunun %50’si kadar (yaklaşık 25 cm) uzarken, ilk 5 ayda doğum kilosunun iki katına, ilk 1 yaşta ise doğum ağırlığının 3 katına ulaşır.
. 0-1 Yaş: <11 cm/yıl
. 1-2 yaş: < 7 cm/yıl
. 2-3 yaş: yaş altı: < 5 cm/yıl
. 4-yaş- Puberte: < 4,5 cm/yıl
. Puberte: < 5.5 cm/yıl
. Puberte döneminde erişkin boy uzunluğunun %20-25’i adölesan döneminde kazanılır. Boyda kızlarda ortalama 10-20 cm, erkeklerde ise 15-25 cm’lik olur
Anne baba boyundan hedef boy, yani genetik potansiyel, kemik yaşından ise tahmini erişkin boy hesaplanır. Her ikisi de uyumlu olmalıdır.
Büyüme geriliği veya boy kısalığı nedir? Nasıl saptanır?
Boy ve ağırlığın yaşa ve cinse göre hazırlanmış normal büyüme eğrilerinin alt sınırının altında olması veya takipte bir üst eğriden alt eğriye düşmek büyüme geriliği olarak adlandırılır.

Boy kısalığının nedenleri nelerdir?
Genetik faktörler,beslenme eksikliği, hormonal nedenler ve kronik hastalıklar ve psikososyal bozukluklar boy kısalığına neden olabilir. Genetik faktörler kişinin boyunun belirlenmesinde ana faktörlerdir. Beslenme özellikle ilk 2 yaşta son derece önemlidir. Ailesel boy kısalığı, yapısal büyüme geriliği ve Turner sendromu gibi genetik hastalıklarda boy kısalığı olmaktadır. Hormonal bozukluklardan hipotiroidi, büyüme hormonu eksikliği, erken ergenlik ve gecikmiş ergenlik sık görülmektedir. Sevgi yoksunluğu özellikle yuva çocuklarında boy kısalığına neden olabilmektedir.

Çocukların kısa boylu olması neyin göstergesidir?
Normal büyüme sağlığın en öenmli göstergelerindendir. Genetik nedenlere bağlı olabileceği gibi beslenmeyle ilgili faktörlere, hormonal eksikliklere ve ergenlik ile ilgili bozukluklara bağlı olabilir. Kansızlık, böbrek yetmezliği, doğuştan kalp ve akciğer hastalıklarında boy kısalığı görülebilir.
Beslenmenin büyüme üzerindeki etkileri nelerdir?
Özellikle ilk 2 yaşta son derece önemlidir. Sonraki yıllarda da büyüme üzerine etkilidir. En az ilk 6 ay anne sütü almak, yeterli ve dengeli beslenmek, yaşa ve cinse uygun miktarlarda kalori almak son derece önemlidir. Beslenme eksiklikleri özellikle çinko gibi minerallerin eksikliğine neden olarak büyümeyi olumsuz etkiler.

Büyümeyi etkileyen hormonlar hangileridir?
Tiroid hormonu, büyüme hormonu, D vitamini, östrojen ve testosteron büyüme üzerine etkili ana hormonlardır. Bunlardan herhangibirinin eksikliği çok ciddi boy kısalığına neden olabilir.

Büyüme ne zaman durur?
Büyüme kıkırdaklarının kemikleşmesi ve kapanması sonucunda büyüme erkek ve kızlarda ergenliğin sonunda yani yaklaşık 18 yaş civarında sonlanmaktadır. Bir ergen çocuk yılda bir cm altında büyüyorsa artık final boyuna ulaştığını söyleyebiliriz. Kızlarda 15 yaşına gelindiğinde erişkin boyunun %80’nine ulaşılmış demektir. Kızlarda adet gördükten sonra ortalama 5-6 cm uzama gerçekleşir.
Boy uzattığı iddia edilen ürünlerin etkileri nelerdir?
Bu ürünlerin boy uzattığı iddiası tamamen aldatmacadan ibarettir. Bu ürünler para tuzağıdır. Çocukluk yaş grubunda kullanılması uygun olmayan içeriklere sahiptirler. Bu ürünlere itibar edilmemeli, boy kısalığından şüphelenilen çocukların mutlaka çocuk endokrinoloji uzmanına götürülmeleri gereklidir.

Erken ergenlik boy kısalığına neden olur mu?

Evet, erken ergenlikte başta büyüme hızlansa da büyüme kıkırdaklarının erken kapanması boy kısalığına neden olmaktadır. Tedavisi mümkündür. Kızlarda 8, erkeklerde 9 yaşından önce ergenliğe giriş erken olarak kabul edilmektedir. Daha çok kızlarda görülmektedir. Bu yaşlardan önce meme gelişimi ve/veya genital tüylenmesi olan çocukların mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanına başvurmaları gerekmektedir.
Kısa boylu olmanın çocuğun psikolojisine etkileri nelerdir?
Özellikle adölesan dönemde ciddi sorunlara neden olmaktadır. Bu dönem zaten sorunlu bir dönemdir, bu dönemde gençler vücutları ile fazla ilgilenir ve arkadaşları ile kıyaslama yaparlar. İntihara kadar giden olgular olabilmektedir. Kısa boy çocukların antisosyal olmasına yol açablmektedir.

Boy kısalığı genetik midir?

Birçok genetik neden söz konusudur. Bunların bir kısmı ailesel olanlar gibi normal kabul edilirlken, Turner sendromu ve iskelet displazisi dediğimiz kemik gelişim defektleri çok ciddi boy kısalığına neden olmaktadır.
Boy kısalığının tedavisi var mıdır?
Boy kısalığının neden olan birçok hastalığın tedavisi mümkündür.Hipotiroidide tiroid hormonu tedavisi,erken ergenlikte verilen hormonal tedaviyle ergenliğin durdurulması boy kısalığını önler. Tedavi edilebilen diğer bir durum da büyüme hormonu eksikliğidir. Büyüme hormonu dünyada yaklaşık 60 yıldır kullanılmaktadır. Yurt dışında büyüme hormonu eksik olmayan birçok hastalıkta da kullanılmaktadır. Çok iyi sonuçlar vermektedir. Ancak genetik nedenli ve iskelet displazisi gibi nedenlere bağlı boy kısalıklarında tedavi çok yüz güldürücü değildir.

Boy uzatan besinler nelerdir?
Normal büyümek için yeterli ve dengeli beslenmek önemlidir. Şu besin daha fazla boyu uzatır demek doğru değildir. Yiyeceklerle yeterli D vitamini, kalsiyum, çinko almak son derece önemlidir. Balık, süt ürünleri, yumurta faydalı besinlerdir.

Çocukları spora yönlendirmek gelişmeyi etkiler mi?
Spor her yaşta sağlıklı yaşam için son derece önemlidir. Genetik potansiyele ulaşmada özellikle basketbol gibi gerdirici egzersizler yararlıdır. Egzersizin büyüme hormonu salgısını artırdığı bilinmektedir.

Prof. Dr. Bumin N. DÜNDAR
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi
Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği Genel Sekreteri

Prof. Dr. Bumin Dündar Kanal 35′te Canlı Yayın Konuğuydu

kanal35-2

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve Çocuk Endokrin ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Bumin Dündar Kanal 35′te canlı yayınlanan Reçete programına konuk oldu. Bir saat süren ve izleyicilerin sorularının da cevaplandığı programda Prof. Dr. Dündar çocuklarda büyüme geriikleri ve boy kısalığı konularında izleyicileri bilgilendirdi.

Yayını izlemek için aşağıdaki tıklayın…

TEPECİK EĞİTİM ve ARAŞTIRMA

tepecik

Prof. Dr. Bumin DÜNDAR İzmir’de Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk endokrinoloji kliniğinde tam gün hasta kabulüne başlamıştır. Randevu almanıza gerek yoktur, aynı gün muayene edilmektedir.

Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Çocuk Endokrin 2 polikliniği
Telefon: (0232) 469 69 69

ÇOCUK ENDOKRİN DİYABET MAGAZİN DERGİSİ 2. SAYISI ÇIKTI

sayi2ceeedmanet

Genel Yayın Yönetmenliğini sitemiz editörü, Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği Genel Sekreteri ve İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bumin N. Dündar’ın yaptığı, Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği Bülteni olarak tablet gazete şeklinde çıkan derginin 2. sayısı 20 sayfadan oluşuyor. İkinci sayısında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Emekli Pediatri Öğretim Üyesi Prof. Dr. Rezzan Berki ile Prof. Dr. Dündar’ın yaptığı söyleşinin yanısıra,Prof. Dr. Berthold V. Koletzko ile yapılan “Çocuklarda Beslenme” konulu söyleşi, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı tanıtımı, ve “Boy Kısalığına yaklaşım” ile ilgili yazılar yer alıyor.

Çocuğumun Boyu Kısa mı? Ne Zaman Endişelenmeliyim ?

slide2

BÜYÜME HORMONU TEDAVİSİ İLE İLGİLİ BİLİNMESİ GEREKENLER

growth-of-children